WASHINGTON (KFK Ajans) - Foundation for Defense of Democracies (Demokrasileri Savunma Vakfı) adlı düşünce kuruluşunun yayımladığı bir analize göre, Orta Doğu ve Doğu Akdeniz ülkeleri, İran ile süregelen çatışmalar ve Amerika Birleşik Devletleri'nin bölge güvenliğine olan ilgisinin azaldığı algısıyla yeni güvenlik ittifaklarına yöneliyor. Bu durum, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında Ağustos ayında imzalanan Mekke Paktı ile Yunanistan, İsrail ve Kıbrıs'ın daha yakın bir güvenlik çerçevesi oluşturma çabalarını tetikliyor. Analiz, özellikle Yunanistan, İsrail ve Kıbrıs'ın bu iş birliğindeki temel motivasyonunun, Türkiye'nin bölgesel 'genişlemecilik' politikalarına karşı duydukları endişe olduğunu belirtiyor.
Doğu Akdeniz'de Yeni Güvenlik Dengeleri
Düşünce kuruluşu, Türkiye'nin, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın 'küresel aktör' olma arzusunu vurgulayarak, İran'ın bölgesel aktör olarak zayıflamasını fırsata çevirdiğini kaydetti. Ankara'nın askeri üsler, eğitim ve silah satışları yoluyla Suriye ve Afrika'da dayanak noktaları oluşturduğu, Rusya ile enerji ve ticaret alanındaki stratejik yatırımlarını derinleştirdiği ve 'Mavi Vatan' doktrini kapsamında Akdeniz'deki deniz sınırları yorumuyla revizyonist bir duruş sergilediği ifade edildi. Ayrıca, Hamas ve potansiyel olarak Hizbullah gibi oluşumları desteklerken, İsrail'i diplomatik olarak 'izole etme ve zayıflatma' amacı taşıyan Mekke Paktı gibi anlaşmalarla büyük Arap güçleriyle daha yakın bağlar kurduğu iddia edildi. Bu gelişmelerin, Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail'in savunma iş birliğini zorunlu bir denge unsuru haline getirdiği ve Amerika Birleşik Devletleri'nin bu girişimi güçlendirmesi gerektiği belirtildi.
Bu çerçevede, Yunanistan ve İsrail arasında imzalanan, Atina'ya olası bir gerginlik durumunda yeni araçlar sağlayacak 'Aşil Kalkanı' adlı 3 milyar Avro değerindeki büyük savunma ihracat anlaşması öne çıkıyor. Anlaşmanın, Yunanistan'ın askeri gücünü İsrail yapımı füze, uçaksavar ve insansız hava aracı sistemleriyle modernize edecek çok katmanlı bir hava savunma sistemi içerdiği kaydedildi. Analizde, bu durumun Türkiye'ye, Yunan adaları ve Kıbrıs'ın egemenlik sınırlarını ihlal etmeden önce 'durup düşünme' nedeni verebileceği ifade edildi.
Bölgedeki Gerilim ve Ankara'nın Adımları
Ankara'nın ise bu iş birliği ağına diplomasi yerine 'baskı' ile yanıt verdiği öne sürüldü. Mart 2026'da Türkiye'nin işgal altındaki Kuzey Kıbrıs'a ilk kez savaş uçağı F-16 konuşlandırdığı, Haziran ayında Türk savaş uçaklarının, Kıbrıs Cumhuriyeti'ndeki bir AB toplantısına giden Yunan, Fransız ve Hollandalı savunma bakanlarını taşıyan uçakları taciz ettiği belirtildi. Ayrıca, Ankara'nın Mavi Vatan iddialarını iç hukuka geçirmek için yasa hazırladığı, Ağustos ayında Yunan hava sahasında 25 ihlal gerçekleştirdiği ve Erdoğan'ın Aşil Kalkanı'nın imzalanmasının ardından Atina'yı adalarını silahlandırma 'yanlış yolundan dönmeye' çağırdığı kaydedildi. Türkiye'nin 2.000 kişilik 51. Komando Tugayı'nı Samos'un doğrudan karşısındaki Söke'ye konuşlandırdığı bildirildi. Bu adımların, tartışmalı bölgelerin sürekli militarize edilmesine yol açtığı değerlendirildi.
Analiz, Mekke Paktı'nın Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'ı, birine yönelik silahlı saldırıyı hepsine yönelik bir saldırı olarak kabul etmeye bağladığını ancak Ankara'nın bu dili İsrail'i diplomatik olarak 'kuşatan' bir bloka dönüştürme hedefinin 'güven eksikliği' nedeniyle gerçekleşmesinin 'olası olmadığı' değerlendirildi. Riyad ve Ankara'nın on yıldır Sünni liderliği için rekabet ettiği, Müslüman Kardeşler ve 2017 Katar ablukası konusunda 'şiddetli' ayrılıklar yaşadığı, Pakistan'ın stratejik önceliğinin ise Hindistan olduğu belirtildi. Üç ülke İsrail konusunda da farklılaşıyor: Türkiye resmi tanımayı sürdürürken, Suudi Arabistan'ın normalleşmesi 'olası' görülüyor ve Pakistan'ın tanınması 'içsel olarak düşünülemez' olarak ifade edildi. Anlaşmanın ilk testinin 'öğretici' olduğu, imzalandıktan sonra 48 saat içinde Husilerin Suudi Aramco'nun Jazan'daki rafinerisini vurduğu ve Riyad'ın yeni ortaklarından yardım talep etmediği kaydedildi. Bu rekabet eden çerçevelerin, bir ders kitabı güvenlik ikilemi oluşturduğu, her bloğun adımlarının diğerine saldırı hazırlığı olarak okunduğu ve riskin 'hipotetik olmadığı' vurgulandı.
ABD'den Doğu Akdeniz İttifakına Destek Talebi
Bu doğrultuda, Amerika Birleşik Devletleri'nin Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasındaki iş birliği çerçevesini güçlendirmesi gerektiği belirtildi. Düşünce kuruluşu, Washington yönetiminin İsrail'den Yunanistan'a Amerikan bileşenleri gerektiren transferlerin incelemesini hızlandırmasını ve 3+1 interoperabiliteyi derinleştirmek için Yunanistan'da düzenlenen Iniochos tatbikatını genişletmesini önerdi. Ayrıca Kongre'nin, 3+1'e kalıcı bir güvenlik mimarisi sağlamak ve Yunanistan ile Kıbrıs'taki ABD tesislerini yükseltmek amacıyla Amerikan-Yunan-İsrail Doğu Akdeniz Terörle Mücadele ve Deniz Güvenliği Ortaklığı Yasası'nı geçirmesi çağrısında bulunuldu. Analizde son olarak, ABD'nin 3+1 girişimini sadece enerji değil, güvenlik gündemiyle bakanlık düzeyinde yeniden canlandırması ve Amerikan menşeli ekipmanın müttefiklere karşı bir baskı aracı olarak kullanılmasına 'müsaade edilmeyeceğini' açıkça belirtmesi gerektiği ifade edildi. Bu adımların Türkiye'nin çıkarlarına da hizmet edeceği, açıkça sınırlanmış, savunma amaçlı ve Amerikan destekli bir bloğun, yanlış hesaplamalara yol açan belirsizliği ortadan kaldıracağı kaydedildi.
💬 Yorumlar 0
✍️ Bir Yorum Bırakın