TİRAN (KFK Ajans) - TRT World tarafından aktarılan habere göre NATO, savunma harcamaları, Ukrayna'daki savaş ve İran'ı kapsayan çatışmalar sebebiyle ittifak içindeki gerilimler sürerken üst düzey toplantılarını sınırlandırma kararı alarak 2027'de Arnavutluk'ta yapılması planlanan liderler zirvesini askıya aldı. İttifakın zirve takvimindeki bu değişiklik, üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarının derinleştiği bir döneme denk geldi.
- Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, 2027'de zirve yapılmayacağını, toplantının 2028'de Tiran'da düzenlenebileceğini belirtti.
- İttifak, savunma bakanlarının ekim ayı toplantılarını iptal ederken dışişleri bakanları toplantı sayısını bire indirdi.
- Müttefikler, 2035 yılına kadar temel savunmaya gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,5'ini, altyapıya ise yüzde 1,5'ini ayırmayı hedefliyor.
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, bir sonraki zirvenin ne zaman gerçekleştirileceğine dair henüz ortak bir karara varılamadığını ve 2027 yılında toplantı yapılmayacağını ifade etti. Rama, "Zirvenin ne zaman yapılacağı konusunda henüz ortak bir tutum bulunmuyor, ancak kesinlikle 2027'de olmayacak." diyerek başkent Tiran'ın zirveye 2028 yılında ev sahipliği yapabileceğini dile getirdi.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ise erteleme kararının yarattığı etkiyi hafifleterek ittifakın ihtiyaç duyulan her an zirve düzenleyebileceğini vurguladı. Rutte, The Associated Press ajansına yaptığı açıklamada, "NATO zirveleri konusunda esnek bir yaklaşım sergiliyoruz. Zirveleri ihtiyaç duyduğumuz zamanlarda topluyoruz." değerlendirmesinde bulundu.
Bakanlar Düzeyindeki Toplantılar da Azaltılıyor
Değişiklikler yalnızca liderler zirveleriyle sınırlı kalmayıp bakanlar seviyesindeki oturumlara da yansıdı. Geleneksel olarak ekim aylarında bir araya gelen NATO savunma bakanları geçen ay toplantı düzenlemedi ve Ekim 2027 için de herhangi bir oturum planlanmadı.
İttifakın "yeniden yapılanma paketi" çerçevesinde, dışişleri bakanlarının mutat olarak yılda iki kez gerçekleştirdiği toplantı sayısı da gelecek yıl için teke düşürüldü. ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, göreve gelmelerinden bu yana bazı NATO toplantılarına katılmadı veya görüşmeler sona ermeden ayrıldı. Hegseth, katıldığı oturumlarda Avrupalı müttefikler ile Kanada'yı savunma harcamaları konusunda açıkça eleştirdi.
Tiran'ın Savunma Bütçesi ve Artan Maliyetler
Arnavutluk 2025 yılında 2027 zirvesinin ev sahibi olarak ilan edilmiş, fakat ülkenin ismi daha sonra temmuz ayındaki NATO toplantısında yayımlanan bildiriden çıkarılmıştı. Bazı müttefikler, gayrisafi yurt içi hasılasının bu yıl yüzde 2,15'ini savunmaya tahsis etmesi öngörülen Tiran yönetiminin harcama seviyesinin organizasyona ev sahipliği yapmak için yeterli olup olmadığını sorguladı.
NATO'nun 32 üyesi, 2035 yılına kadar gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 3,5'ini temel savunmaya ve yüzde 1,5'ini savunma altyapısına ayırma hedefinde mutabık kaldı. Savunma harcaması hedeflerinin gerisinde kalan ülkeler arasında yalnızca Arnavutluk bulunmazken, İspanya, Belçika ve Slovenya'nın hedefin daha da altında kalacağı öngörülüyor.
Bir NATO zirvesine ev sahipliği yapmak aylar süren hazırlık ve kapsamlı güvenlik tedbirleri gerektiriyor. Nitekim Hollanda, Lahey'de yapılacak 2025 zirvesi için yaklaşık 100 milyon dolar harcama yaptı. Yetkililer, Arnavutluk'ta bir toplantı organize edilebilmesi için kararın ekim ayına kadar verilmiş olması gerektiğini bildirdi.
Diplomatik Arka Plan ve Değerlendirme
Zirve planlamaları, Donald Trump'ın NATO müttefiki Danimarka'ya ait Grönland'ın kontrolünü alma yönündeki açıklamaları ve müttefiklerin ABD'nin İran savaşına destek vermemesini eleştirmesiyle gölgelendi. Avrupa ülkeleri Rusya'nın ittifak birliğini sınayabileceğinden endişe ederken, liderler zirveleri kolektif kararlılığı sergilemek adına önemli bir mecra olma niteliğini koruyor.
Avrupa Politika Analiz Merkezi kıdemli uzmanı ve eski üst düzey NATO istihbarat yetkilisi David Cattler, yeni harcama ve askeri kapasite hedefleri belirlendiği için olağanüstü durumlar haricinde her yıl liderler zirvesi yapılmasına gerek kalmayabileceğini savundu. İttifak, acil hallerde çevrim içi yöntemlere başvurabiliyor; nitekim Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik askeri harekâtının başladığı Şubat 2022'de tarihindeki ilk çevrim içi liderler zirvesini düzenlemişti.
💬 Yorumlar 0
✍️ Bir Yorum Bırakın