ANKARA (KFK Ajans) - Türkiye Today tarafından aktarılan habere göre, uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody's Kıdemli Ülke Riskleri Yöneticisi Alexander Perjessy, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) Türk lirasında kontrollü değer kaybı stratejisinden zaman içinde uzaklaşması gerekeceğini ifade etti. Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Türkiye'deki ekonomik gelişmelerin ele alındığı çevrim içi etkinlikte konuşan Perjessy, Türk lirasının reel değerlenmesine ve bu durumun ekonominin rekabet gücü üzerindeki yansımalarına işaret etti.
- TCMB'nin brüt uluslararası rezervleri 13 Kasım itibarıyla 158,95 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti.
- TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru ekim ayında 2,66 puan artışla 107,76 seviyesine yükseldi.
- Eylül ayındaki yatırım fonu soruşturmasında 136 şüpheli hakkında tutuklama kararı verildi.
TCMB'nin enflasyonu sınırlamak ve beklentileri kontrol altında tutmak adına döviz kuru yönetimini ana araçlardan biri olarak kullandığını vurgulayan Perjessy, bu yaklaşımın süresiz biçimde sürdürülemeyeceğini dile getirdi. Türkiye'nin cari işlemler açığının tarihsel standartlara göre nispeten düşük kalsa da genişleme eğiliminde olduğuna değinen Perjessy, Merkez Bankasının para politikasında bir ayarlama yapmak için yeterli döviz rezervine ve makul gerekçelere sahip olduğunu aktardı.
Reel Kur ve Dış Ticaret Dengesi Verileri
Türkiye'nin tüketici fiyat endeksi (TÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru (REER), ekim ayında bir önceki aya göre 2,66 puan artarak 105,10'dan 107,76'ya çıktı ve yıllık bazda yüzde 7,79 yükseldi. Üretici fiyat endeksi (ÜFE) bazlı reel efektif döviz kuru da 1,67 puan artış göstererek 102,90 seviyesine ulaştı. Yükselen reel efektif döviz kuru, enflasyon farkları arındırıldığında liranın ticaret ortaklarının para birimleri karşısında değer kazandığını ve ihracatın rekabet gücünü zayıflatabileceğini gösteriyor.
Türkiye, eylül ayında 2,72 milyar dolar cari fazla verirken 12 aylık kümülatif açık bir önceki yılın aynı dönemindeki 20,1 milyar dolardan 39,15 milyar dolara yükseldi. TCMB'nin brüt uluslararası rezervleri, 13 Kasım itibarıyla 99,7 milyar doları altın ve 59,25 milyar doları döviz varlıklarından oluşmak üzere 158,95 milyar dolar olarak kaydedildi. Rezervler bir haftada 2,11 milyar dolar gerilerken 28 Ağustos'taki 188,2 milyar dolarlık düzeyin altında kaldı. TCMB'nin günlük analitik bilanço verilerine dayanan hesaplamalara göre net rezervler ise 20 Kasım'da 26,1 milyar dolar oldu.
Döviz Kuru Eğilimi ve Fon Soruşturması
Dolar kuru, 2026 yılı başında kaydedilen yaklaşık 43 lira seviyesine kıyasla 20 Kasım'da 50,52 lira civarında işlem görerek yüzde 17,49 oranında yükseliş kaydetti. Kur seviyesi kasım ayı başındaki 49,94 lira düzeyinden yukarı çıktı. Liradaki değer kaybı ekimde yüzde 1,82 ile eylüldeki yüzde 1,54'ün üzerine çıkarken, kasım ayında 20 Kasım'a kadar olan dönemde artış hızı yüzde 1,1 düzeyinde gerçekleşti. TCMB ise finansal istikrarı korumak adına aşırı kur hareketlerine müdahale edebilse de belirli bir nominal ya da reel kur hedefi bulunmadığı yönündeki tutumunu sürdürüyor.
Aynı Zamanda Perjessy, eylül ayında yaşanan yatırım fonu krizinin etkilerine de değinerek bu durumun sistemik bir risk oluşturmasını veya Türkiye'nin kredi notunu etkilemesini beklemediklerini bildirdi. Eylül ortasında bazı fonların temerrüde düşmesinin ardından yetkililer 131 sorunlu fonu altı aylık tasfiye sürecine almıştı. Toplam büyüklüğü 936,3 milyar lira (19,1 milyar dolar) olan fonlardan 455 binden fazla yatırımcı etkilenmiş, piyasa manipülasyonu ve usulsüz işlem iddiaları üzerine yürütülen soruşturmada aralarında finans sektörünün üst düzey isimlerinin de yer aldığı 136 şüpheli tutuklanmıştı.
Moody's tarafından hazırlanan stres senaryosunun risklerin genele yayılmak yerine belirli fonlarda yoğunlaştığını gösterdiğini belirten Perjessy, konunun ekonomik kanallar veya şarta bağlı yükümlülükler üzerinden kredi notuna yansımasını beklemediğini kaydetti. Perjessy, soruşturmanın sermaye piyasası denetimi ve yatırımcı koruma alanlarındaki boşlukları açığa çıkardığını ifade ederken, bölgesel çatışmalar kaynaklı artan enerji maliyetlerinin dezenflasyon sürecini zorlaştırdığını ve kamu borçlanma maliyetlerindeki düşüşü geciktirdiğini sözlerine ekledi.
Ekonomik ve Stratejik Değerlendirme
Moody's tarafından ortaya konan değerlendirmeler, TCMB'nin dezenflasyon programında döviz kuru kanalını ana çıpa olarak kullanma politikasının sınırlarına işaret etmektedir. TÜFE bazlı reel efektif döviz kurunun 107,76 seviyesine yükselmesi ve yıllık bazda yüzde 7,79'luk reel değerlenme göstermesi, bir yandan iç fiyatlama davranışlarını disipline etmeyi amaçlarken diğer yandan dış ticaret dengesinde rekabet gücü kaybı riskini gündeme taşımaktadır.
Analitik çerçevede, 12 aylık cari açığın 39,15 milyar dolara yükselmesi ile 158,95 milyar dolarlık brüt rezerv büyüklüğü karşılaştırıldığında, TCMB'nin kur politikasında esnekliğe geçiş için belirli bir hareket alanına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, bölgesel çatışmaların beslediği enerji maliyetleri ve 19,1 milyar dolarlık fon tasfiyesinin ortaya çıkardığı yapısal denetim ihtiyacı, para otoritesinin döviz stratejisindeki olası bir değişimi oldukça hassas bir dengede yürütmesini gerektirmektedir.

💬 Yorumlar 0
✍️ Bir Yorum Bırakın