ANKARA (KFK Ajans) - Dunyo haber ajansı tarafından aktarılan bilgilere göre, Sakarya Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Doktora Adayı ve Akademik Araştırmalar Enstitüsü Başkanı Osman Kepenek, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in 10-11 Kasım tarihlerinde Antalya'da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) Dünya Liderleri Zirvesi'ne katılımına ilişkin değerlendirmede bulundu. Kepenek, Cumhurbaşkanı Mirziyoyev liderliğinde yürütülen reformların yenilenebilir enerji, su tasarrufu, ağaçlandırma ve çevresel sürdürülebilirliği kurumsal bir temele oturttuğunu belirtti.
- Aral Gölü'nün kuruyan tabanında 2018-2025 döneminde 2 milyon hektarlık alana 45 milyondan fazla fidan dikildi.
- Su tasarrufu teknolojileri 2,6 milyon hektara ulaşarak yıllık yaklaşık 2,5 milyar metreküp su kazanımı sağladı.
- Güneş ve rüzgar enerjisi kurulu gücü 5,5 gigavatı aşarken, 2030 hedefi tüketimde yüzde 54 olarak belirlendi.
Aral Gölü Havzasında İyileştirme ve Su Tasarrufu Çalışmaları
Aral Gölü bölgesinin rehabilitasyonunun devlet politikasının ana eksenlerinden biri olmayı sürdürdüğünü kaydeden Kepenek, 2018-2025 yılları arasında gölün Özbekistan sınırları içinde kuruyan tabanında 2 milyon hektarlık alanda orman sahaları kurulduğunu ve 45 milyondan fazla fidan dikildiğini aktardı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 2021'de ekolojik inovasyon ve teknoloji bölgesi ilan edilen sahada, Amu Derya deltasındaki yapay göller ve tuza dayanıklı bitkiler vasıtasıyla 2030 yılına kadar kuruyan tabanın yüzde 80'inin yeşillendirilmesi hedefleniyor.
Tarımsal sulamada uygulanan su tasarrufu teknolojilerinin 2017 yılındaki 19 bin hektarlık düzeyden günümüzde 2,6 milyon hektara ulaştığını belirten Kepenek, bu sistemlerin sulanan arazilerin yaklaşık yüzde 60'ını kapsadığını ve yılda 2,5 milyar metreküp su tasarrufu sağladığını ifade etti. 2025-2028 programı kapsamında 2 bin 500 kilometreden fazla kanalın modernize edilmesi, pompa istasyonlarının otomasyonu ve dijital su izleme sistemlerinin devreye alınması öngörülürken; Kırgızistan ve Kazakistan ile yürütülen Kambarata HES-1 projesi gibi bölgesel işbirlikleri de sürdürülüyor.
Yenilenebilir Enerji ve Ağaçlandırma Seferberliği
Ülke genelinde sürdürülen "Yeşil Mekan" (Yashil Makon) projesi doğrultusunda 2025 yılında 266 milyon fidan dikildiğini aktaran Kepenek, 2030 yılına kadar şehir ve ilçelerdeki yeşil alan oranının yüzde 30'a çıkarılmasının ve Taşkent'te 4 bin 450 hektarlık yeni yeşil alan oluşturulmasının planlandığını bildirdi. Temiz enerji yatırımları kapsamında 2026 yılı itibarıyla güneş ve rüzgar enerjisi santrallerinin kapasitesi 5,5 gigavatı geride bırakırken, hidroelektrik dahil temiz enerji kaynaklarının kurulu güçteki payı yaklaşık yüzde 30 seviyesine ulaştı.
Bakü'de 2024 yılında düzenlenen COP29 kapsamında Özbekistan, Azerbaycan ve Kazakistan'ın Hazar Denizi üzerinden Avrupa'ya yeşil elektrik iletimi projesini müzakere ettiğini hatırlatan Kepenek, Taşkent'teki "Otomobilsiz Gün" ve 2026'da genişletilen "Temiz Hava" projeleriyle kentsel hava kalitesinin gözetildiğini dile getirdi. Ekolojik dönüşümün yasal çerçevesinin 2023 yılında kabul edilen yeni Anayasa ile güvenceye alındığına işaret eden Kepenek, "Özbekistan-2030" Stratejisi kapsamında temiz içme suyu ve atık toplama hizmetlerinin nüfusun yüzde 90'ına ulaştırılmasının, korunan doğal alanların oranının ise yüzde 15'e çıkarılmasının amaçlandığını kaydetti.
Ekonomik ve Stratejik Değerlendirme
Özbekistan'ın Aral Gölü havzasından başlayarak yürüttüğü kapsamlı ekolojik restorasyon ve su yönetimi adımları, Orta Asya genelindeki kaynak kıtlığı risklerine karşı sürdürülebilir bir model oluşturmaktadır. Tarımda su tasarrufu sağlayan teknolojilerin yaygınlaştırılması ve Kambarata HES-1 ortaklığı gibi çok taraflı altyapı girişimleri, bölgenin gıda ve enerji arz güvenliğini doğrudan desteklemektedir.
Güneş ve rüzgar enerjisinde 5,5 gigavat barajının aşılması ile Hazar geçişli yeşil koridor projesi, Özbekistan'ı Avrasya enerji haritasında yenilenebilir kaynak ihracatçısı konumuna taşımaktadır. Bu hamleler, Türk Devletleri Teşkilatı coğrafyasında hayata geçirilen yeşil enerji koridorları ve altyapı entegrasyonu hedefleriyle tam bir uyum sergilemektedir.
💬 Yorumlar 0
✍️ Bir Yorum Bırakın