BERLİN (KFK Ajans) - Deutsche Welle (DW) tarafından aktarılan habere göre, Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları uzmanları yayımladıkları bildiride, İran makamlarına çağrıda bulunarak bağımsız avukatlara yönelik artan kovuşturma ve baskı tedbirlerine son verilmesini istedi. Uzmanlar, hukuki temsile erişimin sınırlandırılmasının keyfi tutuklama, zorla itiraf ve adil olmayan yargılama risklerini artırdığını bildirdi.
- Eylül 2025 ile Eylül 2026 arasında en az 135 avukat hakkında ifadeye çağrılma, tutuklama veya seyahat yasağı uygulandı.
- İsfahan'da tutuklanan insan hakları avukatı Amirsalar Davoudi, gözaltında kalp krizi geçirmesi üzerine 9 Kasım'da hastaneye kaldırıldı.
- İran Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca sanıkların soruşturma aşamasında yalnızca yargı başkanı onaylı avukatları seçebildiği belirtildi.
BM uzmanları, bağımsız avukatların mesleki faaliyetleri ve insan haklarını savunmaları sebebiyle hedef alındığını kaydetti. Açıklanan verilere göre Eylül 2025 ile Eylül 2026 döneminde en az 135 avukat hakkında mahkemeye çağrılma, gözaltı, tutuklanma, meslekten uzaklaştırılma, ihraç edilme veya yurt dışına çıkış yasağı gibi idari ve adli işlemler yürütüldü. Ocak ve Şubat 2026 aylarında ise ülke genelindeki gösterilerin ardından 5'i kadın olmak üzere 23 avukatın tutuklandığı aktarıldı.
Gözaltında Sağlık Sorunları ve Yargı Süreçleri
İsfahan Devrim Mahkemesi'nde bir müvekkilini savunduğu sırada ekim ayında tutuklanan insan hakları avukatı Amirsalar Davoudi'nin durumu süreçteki güncel vakalar arasında yer aldı. İran İnsan Hakları (IHRNGO) kuruluşunun sağladığı verilere göre Davoudi, gözaltında bulunduğu sırada kalp krizi geçirmesinin ardından 9 Kasım tarihinde hastaneye sevk edildi.
Almanya'nın başkenti Berlin'de ikamet eden 41 yaşındaki avukat ve insan hakları aktivisti Sina Yousefi, Ekim 2022'de Tebriz'deki gösteriler sırasında güvenlik güçlerince gözaltına alındığını ve ardından "sisteme karşı propaganda" gerekçesiyle 6 ay hapis cezasına çarptırıldığını ifade etti. Yousefi, güvenlik birimlerinin ve yargı mekanizmasının bağımsız avukatları engellemeye yönelik adımlar attığını, 2012 Sakharov Ödülü ve 2026 Vaclav Havel İnsan Hakları Ödülü sahibi Nasrin Sotoudeh gibi tanınmış isimlerin de tekrarlanan gözaltı ve mahkûmiyet kararlarıyla karşılaştığını belirtti.
Savunma Hakkına Getirilen Yasal Kısıtlamalar
İran Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 48. Maddesi'ne bağlı nota değinen Yousefi, belirli suçlamalar kapsamında tutuklanan şüphelilerin soruşturma aşamasında kendi istedikleri avukatlara erişimlerinin engellendiğini anlattı. Sanıkların yalnızca yargı erki başkanı tarafından onaylanmış avukatları seçmek zorunda bırakıldığını aktaran Yousefi, bu avukatların bile dava dosyalarına ve delillere tam olarak erişemediğini ve mahkeme kararlarında güvenlik raporlarının savunmanın önüne geçirildiğini dile getirdi.
Birleşik Krallık merkezli İnsan Hakları Savunucuları Merkezi (CSHR) Program Direktörü Shabnam Moinipour, baroların bağımsızlığının vatandaşların haklarının korunması için temel koşul olduğunu vurguladı. Avukat onayının aynı yargı otoritesinin en üst temsilcisi tarafından verilmesinin savunma bağımsızlığını tartışmalı hale getirdiğini belirten Moinipour, bu uygulamanın İran'ın taraf olduğu uluslararası sözleşmeler kapsamındaki adil yargılanma yükümlülükleriyle çeliştiğini kaydetti.
Diplomatik Arka Plan ve Değerlendirme
BM insan hakları raportörlerinin ve uluslararası hukuk kuruluşlarının raporları, İran yargı sistemindeki yasal düzenlemeler ile evrensel adil yargılanma normları arasındaki mesafeyi diplomatik platformlara taşımaktadır. Sanıkların bağımsız hukuki temsilden mahrum bırakılması ve avukatların mesleki faaliyetleri nedeniyle cezai kovuşturmaya uğraması, uluslararası insan hakları kurumlarının Tahran yönetimi üzerindeki denetim baskısını artırmaktadır.
Uluslararası hukuk taahhütleri çerçevesinde avukata erişim hakkının kısıtlanması, İran'ın Birleşmiş Milletler organları nezdindeki diplomatik müzakerelerinde ve çok taraflı ilişkilerinde kritik bir başlık olmaya devam etmektedir. Bağımsız yargı süreçlerinin garanti altına alınması yönündeki küresel çağrılar, Tahran'ın iç güvenlik odaklı yargı politikalarıyla uluslararası diplomatik beklentiler arasındaki ayrışmayı daha görünür kılmaktadır.
💬 Yorumlar 0
✍️ Bir Yorum Bırakın