TAHRAN (KFK Ajans) - TRT World tarafından aktarılan habere göre, Birleşmiş Milletler (BM), en kırılgan ülkelerdeki insani krizin hafifletilmesi amacıyla İran ve ABD'ye Hürmüz Boğazı üzerinden gübre sevkiyatına derhal izin vermeleri çağrısında bulundu. Türkiye'de düzenlenen COP31 iklim zirvesinde açıklamalarda bulunan BM Proje Hizmetleri Ofisi Başkanı Jorge Moreira da Silva, gübre tedarikindeki aksamanın milyonlarca insanı yoksulluğa sürükleyebileceğini ifade etti.
- Hürmüz Boğazı'ndaki ablukalar nedeniyle küresel gübre fiyatları yüzde 30 oranında yükseldi.
- BM yetkilisi Jorge Moreira da Silva, krizin aşılması için günde 5 gübre gemisinin geçişine izin verilmesi gerektiğini söyledi.
- Tarımsal ekim dönemlerinin kaçırılması halinde 45 milyon kişinin akut gıda güvensizliğiyle karşılaşabileceği uyarısı yapıldı.
Şubat ayı sonunda İran'a yönelik düzenlenen ortak ABD-İsrail saldırısının ardından Tahran yönetiminin başlattığı boğaz ablukası ve ABD'nin İran limanlarına yönelik yaptırımları bölgedeki seyrüseferi durma noktasına getirdi. İki ülke krizin çözümü için diplomatik görüşmeler yürütürken, BM yetkilisi kapsamlı siyasi uzlaşma arayışlarının acil gübre tedarikini geciktirmemesi gerektiğine işaret etti.
Günde 5 Gübre Gemisi Talebi
Kriz sürecinde gübrelerin güvenli geçişini sağlamakla görevli BM birimini yöneten Moreira da Silva, "Kapsamlı anlaşmaya ilişkin müzakerelerine devam etmeliler ancak bu anlaşma gübreler için acil, istisnai, sınırlı ve zamanla kısıtlı bir çözümün önüne geçmemeli." değerlendirmesinde bulundu. Yetkili, krizin aşılması adına temel ihtiyacın günde beş gübre gemisinin boğazdan geçişi olduğunu belirtti.
Çatışma ortamı öncesinde dünya gübre ihtiyacının üçte birinin Hürmüz Boğazı güzergâhından taşındığını hatırlatan Moreira da Silva, karşılıklı ablukaların devreye girmesinden bu yana gübre fiyatlarında yüzde 30 artış yaşandığını kaydetti. Yetkili, Sudan'da gıda fiyatlarının son altı ayda iki katına çıktığını ve Nepal'deki çiftçilerin artık gübre satın alamaz duruma geldiğini aktardı.
Kıtlık ve Yoksulluk Uyarısı
Gübre kıtlığının küresel ölçekte yıkıcı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunan Moreira da Silva; Mozambik, Kenya, Sudan, Somali, Nepal, Bangladeş ve Sri Lanka'nın bu durumdan doğrudan ve ağır biçimde etkilendiğini bildirdi. Moreira da Silva, ekim mevsimlerinin kaçırılması durumunda 45 milyon insanın şiddetli gıda güvensizliğiyle, 30 milyon insanın ise aşırı yoksullukla yüz yüze kalabileceğini vurguladı.
Birleşmiş Milletler temsilcisi, anlaşma sağlandığı takdirde gübre sevkiyatlarını yedi ila on gün içerisinde yeniden başlatabilecek operasyonel hazırlığa sahip olduklarını sözlerine ekledi.
Diplomatik Arka Plan ve Değerlendirme
Hürmüz Boğazı ekseninde tırmanan gerilim, küresel enerji güvenliğinin yanı sıra dünya gıda arz zincirinin de doğrudan bu geçiş koridoruna bağımlı olduğunu gösteriyor. Küresel gübre taşımacılığının önemli bir bölümünün gerçekleştiği su yolunun kapanması, doğrudan üretim maliyetlerini tırmandırarak özellikle tarımsal girdi temininde dışa bağımlı gelişmekte olan ülkeler üzerinde enflasyonist baskı yaratıyor.
Türkiye'de düzenlenen zirvede taraflara iletilen acil geçiş talebi, siyasi anlaşmazlıkların çözümünden bağımsız olarak insani tedarik hatlarının açık tutulmasını hedefleyen koridor diplomasisini yansıtıyor. Günde beş gemilik sınırlı insani geçiş formülünün kabul edilmesi, ekim takvimlerinin aksamasını engelleyerek geniş bir coğrafyada yaşanabilecek akut açlık krizinin önüne geçilmesinde kritik bir işlev görebilir.
💬 Yorumlar 0
✍️ Bir Yorum Bırakın